Każde urządzenie użytkowane przez człowieka wymaga wykonywania okresowych przeglądów. Ten obowiązek dotyczy także wszelkiego typu wind osobowych definiowanych jako Urządzenia Transportu Bliskiego, czyli UTB. Od sprawnego funkcjonowania takiego dźwigu zależy bezpieczeństwo jego użytkowników. W porę wykryta usterka może uratować komuś zdrowie, a nawet życie. Można zapobiec tragedii, dlatego należy dbać o systematyczne wykonywanie przeglądów. Dźwigi jako urządzenia transportu bliskiego muszą być poddawane badaniom okresowym, eksploatacyjnym, oraz w miarę potrzeb powypadkowym lub poawaryjnym. Jeśli chodzi o tego typu urządzenia przeprowadzanie okresowych przeglądów jest regulowane przez prawo, a dokładniej mówiąc rozporządzenie Ministra Przedsiębiorczości i Technologii dotyczące warunków technicznych dozoru technicznego. Także Urząd Dozoru Technicznego opracował wytyczne, które zobowiązują właścicieli dźwigów osobowych do zlecania okresowych badań technicznych. 

Jak należy odpowiednio zadbać o bezpieczeństwo dźwigów UTB?

Szacuje się, że w Polsce zamontowanych jest około 100 tysięcy wind osobowych. Część z nich zostały zamontowane już po wejściu Polski do Unii Europejskiej, dzięki czemu są zgodne z najnowszymi normami bezpieczeństwa. Jednakże mimo wszystko większość z nich nie spełnia najważniejszych regulacji bezpieczeństwa. Największym problemem są wieżowce wybudowane w latach 70, gdyż ich stan techniczny wymaga dużo remontów, a dźwigi osobowe nie są priorytetem. Właściciele tychże bloków nie są chętni do wymiany dźwigów, a swoje racje uzasadniają tym, że przecież funkcjonują one bezproblemowo od wielu lat. Na pewno nie jest to rozsądne rozumowanie jeśli chodzi o zdrowie i życie użytkowników. Stając naprzeciw temu problemowi Minister Przedsiębiorczości i Technologii zaktualizował przepisy w kwestii eksploatacji urządzeń podlegającym przepisom dozoru technicznego. Nałożono obowiązek zlecania przeglądów technicznych w celu oceny stanu funkcjonowania dźwigu. 

Dźwigi UTB a resurs

Według definicji resurs jest okresem zdolności do użytkowania, czyli inaczej mówiąc jest to obligatoryjny przegląd specjalny dźwigu, który ma określoną ważność. Po przekroczeniu określonego terminu trzeba kolejny raz zlecić sporządzenie oceny stanu technicznego. Jeśli chodzi o dźwigi, to właściwościami branymi pod uwagę są intensywność wykorzystania, oraz obciążenie jakim Poddaje się dźwig. Należy wspomnieć, że resurs jest przeglądem specjalnym ,który powinien być wykonany przez odpowiedniego eksperta. Istotną kwestią jest także to, że taki dźwig jeździ się w szybie, który też powinien podlegać odpowiednim kontrolom. Dlatego osoba, która będzie przeprowadzała resurs UTB musi posiadać odpowiednie uprawnienia budowlane. Przegląd specjalny wind może być przeprowadzany przez przedstawiciela producenta, ale bezwzględnie musi on dysponować określonymi uprawnieniami. 

Co obejmuje przegląd specjalny dźwigu UTB?

To jak powinien wyglądać przegląd specjalny Urządzeń Transportu Bezpośredniego opisuje instrukcja dołączona przez producenta. Bywa, że w instrukcji nie ma takich informacji, wówczas trzeba kierować się odpowiednimi normami, specyfikacjami technicznymi, a także obecną wiedzą techniczną. Istotne jest aby taki przegląd specjalny obejmował swoim zakresem najważniejsze podzespoły, które mają wpływ na bezawaryjne użytkowanie windy. O jakie dokładnie podzespoły chodzi? Są to przede wszystkim:

  • cała konstrukcja nośna, czyli dokładniej mówiąc jest to szyb, rama kabiny, rama wciągarki, ale również prowadnice,
  • mechanizm napędowy na który składają się liny, mocowania lin, oraz wciągarka,
  • układ elektryczny – instalacja w szybie, aparatura odpowiadająca za sterowanie urządzeniem,
  • układ hydrauliczny czyli przewody, siłowniki, a także agregat hydrauliczny
  • odpowiadające za bezpieczną pracę dźwigu czyli np. system alarmowy.

Taki przegląd specjalny dźwigów UTB powinien być zakończony spisaniem odpowiedniego protokołu, w którym opisany jest wynik przeglądu, dane osób odpowiedzialnych, termin kolejnego przeglądu, oraz kryteria oceny. 

Najistotniejsza jest profilaktyka

Jak w przypadku wielu urządzeń, tak również jeśli chodzi o dźwigi UTB niezbędna jest profilaktyka. Sporo usterek można wcześniej wykryć i naprawić, co zdecydowanie poprawi bezpieczeństwo tego typu urządzeń. Niestety, w przypadku wind z lat 70 problem jest bardziej złożony, gdyż takie mało dokładne przeglądy mogą być niewystarczające i nie wykryją wszystkich awarii. Urząd Bezpieczeństwa Technicznego monitoruje stan techniczny w miarę możliwości usuwając pojawiające się usterki i wymieniając zużyte części. Niestety, jeśli chodzi o aparaturę sterową sytuacja może być znacznie trudniejsza. Zbudowana jest ona z podzespołów, których sprawność działania po 40 latach jest zdecydowanie ograniczona. Jedynym rozwiązaniem zazwyczaj jest wymiana jej, co poprawi bezpieczeństwo całego dźwigu. 

Możliwe zagrożenia starych dźwigów  

Postęp techniczny jest bardzo duży, również jeśli chodzi o dźwigi osobowe. Dawne mechanizmy znajdujące się w wieżowcach nie posiadają pewnych zabezpieczeń, których nie brakuje w tych nowszych wersjach. Należy pamiętać, że te starsze dźwigi nie mają drzwi kabinowych. Ponadto taki dźwig nie ma zabezpieczeń przed zbyt szybką jazdą do góry, oraz odpowiednich zabezpieczeń przed niekontrolowanymi ruchami kabiny. Co ważne nie ma tu także łączności głosowej z serwisem, a także drzwi przystankowe nie posiadają kontroli zaryglowania. Są to braki których nie da się wyeliminować.

Jedynym wyjściem jest wymiana całego dźwigu, ale jest to bardzo droga inwestycja. Kolejnym ubytkiem jest także mała dokładność jeśli chodzi o stawanie na przystankach. Zazwyczaj taka kabina nie trafia w poziom piętra i tworzy się próg, który staje się kłopotliwy do pokonania szczególnie dla osób na wózkach inwalidzkich i starszych. Dźwigi z lat 70 muszą być co pewien czas naprawiane, a uszkodzone elementy wymieniane, ale należy pamiętać, że raczej nie będą one działały tak jak nowe. Z tego powodu niezbędne jest częstsze robienie przeglądów technicznych oraz stały kontakt z serwisem. Trzeba wtedy bezwzględnie stosować się do zaleceń wydanych przez ekspertów. Oczywiście wraz z upływem lat tego typu problem będzie narastał, dlatego w dłuższej perspektywie niezbędna będzie wymiana całego urządzenia.